Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej

XV Seminarium Śląskie

„Traktaty Polsko-Niemieckie z 1990 i 1991 roku i ich konsekwencje dla Śląska”

(program projektowany: 29.06.2010r.)

Środa, 29 września 2010r. – Historia


Moderacja: dr. Rafał Riedel, Instytut Politologii, Uniwersytet Opolski

9.00    Otwarcie XV Seminarium Śląskiego, powitanie zaproszonych gości i uczestników
ks. dr hab. Andrzej Czaja, Biskup Diecezji Opolskiej (wystosowano zaproszenie)
Józef Sebesta, Marszałek Województwa Opolskiego (wystosowano zaproszenie)
Marek Łapiński, Marszałek Województwa Dolnośląskiego
Bogusław Śmigielski, Marszałek Województwa Śląskiego (wystosowano zaproszenie)
Bernard Brasack, Konsul Generalny Republiki Federalnej Niemiec, Wrocław
Ryszard Galla, Poseł do Parlamentu RP, Prezes Zarządu Domu Współpracy Polsko– Niemieckiej
Bernard Gaida, Prezydent Zarządu, Związek Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno– Kulturalnych w Polsce

9.45 – 10.30 „Jaki jest obraz Niemców w Polsce i Polaków w Niemczech”
prof. dr hab. Klaus Ziemer, Dyrektor Niemieckiego Instytutu Historycznego  
w Warszawie w latach 1998-2008

10.30 – 11.15    „Postanowienia konferencji w Jałcie i Poczdamie i ich konsekwencje dla
stosunków polsko –niemieckich oraz dla Śląska w okresie 1945-1990”
prof. dr hab. Piotr Madajczyk – Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, Warszawa

11.15 – 11.45    Przerwa kawowa

11.45 – 12.30  „Traktaty z 1990 i 1991r. i ich znaczenie dla strony polskiej”
prof. dr hab. Jerzy Sułek, Główny Negocjator Traktatów Polsko-Niemieckich, Warszawa

12.30 – 13.00 Dyskusja

13.00 – 14.00 Przerwa obiadowa

14.00 – 14.45    „Traktaty z 1990 i 1991 i ich znaczenie dla strony niemieckiej”
prof. dr Karl-Heinz Hornhues, Poseł do Bundestagu w latach 1972-2002, Zastępca Przewodniczącego ds. Polityki Zagranicznej Frakcji CDU/CSU w latach 1984-1989, Przewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych w latach 1994-1998

14.45 – 16.15 Dyskusja panelowa „Górny Śląsk i jego niemieckie dziedzictwo – znaczenie
i rola w stosunkach polsko – niemieckich”

Moderacja: Rafał Bartek, Dyrektor Generalny, Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej

prof. dr Karl-Heinz Hornhues, Poseł do Bundestagu w latach 1972-2002, Zastępca Przewodniczącego ds. Polityki Zagranicznej Frakcji CDU/CSU w latach 1984-1989, Przewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych w latach 1994-1998
prof. dr hab. Jerzy Sułek, Główny Negocjator Traktatów polsko-niemieckich, Warszawa
prof. dr hab. Klaus Ziemer, Dyrektor Niemieckiego Instytutu Historycznego  
w Warszawie w latach 1998-2008
Bernard Gaida, Prezydent Zarządu, Związek Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno–Kulturalnych w Polsce

18.00        Kolacja

19.30        Program wieczorny

Czwartek, 30 września 2010r. – Kultura i Media

Moderacja: dr hab. Aleksandra Trzcielińska-Polus, Instytut Politologii, Uniwersytet Opolski   

9.00 – 9.45    „Jak przedstawiane są stosunki polsko-niemieckie w mediach na Śląsku – przekrój od lat 90tych do dziś”
prof. dr hab. Bogusław Nierenberg, Zakład Komunikacji i Dziennikarstwa, Instytut Politologii, Uniwersytet Opolski
9.45- 10.30    „Historia stosunków Polsko-Niemieckich po 1945 roku ze szczególnym  
uwzględnieniem Śląska”
prof. dr hab. Krzysztof Ruchniewicz, Dyrektor Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willego Brandta, Wrocław

10.30 – 10.45    Dyskusja

10.45 – 11.00    Przerwa kawowa

11.00 – 11.45 „Kultura niemiecka na Śląsku po 1945 i po 1989. Ocena realizacji Traktatów Polsko-Niemieckich w zakresie kultury na Śląsku”
dr Rudolf Urban, Kierownik Redakcji Radiowej, Zespół Producencki „Pro Futura”

11.45 – 12.30 „Jaką rolę odgrywa historia Śląska w kształtowaniu dzisiejszych relacji
polsko- niemieckich”
Reinhold Vetter, publicysta, były korespondent gazety "Handelsblatt", Berlin/ Warszawa

12.30 – 14.00    Przerwa obiadowa

14.00 – 14.45        „Wielokulturowość szansą na rozwój regionu – dziedzictwo historyczne oraz współczesność jako elementy się uzupełniające”
prof. dr hab. Jan Harasimowicz, Dyrektor, Muzeum Uniwersytetu Wroclawskiego

14.45 – 16.15        Dyskusja nt.: „Co zmieniło się w przeciągu ostatnich lat w odbiorcach po obu stronach granicy, jeśli chodzi o postrzeganie przez nich stosunków polsko - niemieckich”

Moderacja: Dawid Smolorz, autor projektów z zakresu historii Śląska

prof. dr hab. Krzysztof Ruchniewicz, Dyrektor Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willego Brandta, Wrocław
prof. dr hab. Jan Harasimowicz, Dyrektor, Muzeum Uniwersytetu Wroclawskiego
Jan Rzymełka, Poseł na Sejm RP, Katowice (wystosowano zaproszenie)
Reinhold Vetter, publicysta, były korespondent gazety "Handelsblatt", Berlin/ Warszawa
Teresa Kudyba, Prezes Radia Opole

18.00    Kolacja

19.30 Program wieczorny

Piątek, 1 października 2010r. – Kościół

Moderacja: ks. dr hab. Marcin Worbs, Wydział Teologiczny, Uniwersytet Opolski

9.00 – 9.45    Kościół na Śląsku jako miejsce autonomii politycznej i budowania więzi społecznych
ks. Jan Wieczorek, Biskup Diecezji Gliwickiej

9.45 – 10.30    Zachowanie i opieka nad europejskim dziedzictwem kulturowym. Zabytki jako niemi świadkowie przeszłych wydarzeń historycznych i kulturowych.
ks. dr Albert Glaeser, Wydział Teologiczny, Uniwersytet Opolski

10.30 – 11.15    Dyskusja

11.15 – 11.30 Przerwa kawowa

11.30 - 12.15    Pojednanie w Krzyżowej – wymuszony znak czy symbol pojednania?
ks. prof. dr hab. Helmut Sobeczko, Dziekan Wydziału Teologicznego w latach 1995-2002, Uniwersytet Opolski

12.15 – 13.00 Pojednawcza rola duszpasterstwa mniejszości narodowych
ks. Wolfgang Globisch, Duszpasterz Mniejszości Narodowych i Etnicznych Diecezji Opolskiej w latach 1990 -2010

13.00 – 14.00    Przerwa obiadowa

14.45 – 16.30 Dyskusja: Rola Kościoła w pojednaniu polsko-niemieckim na Śląsku po 1989
roku

ks. Jan Wieczorek, Biskup Diecezji Gliwickiej
ks. prof. dr hab. Helmut Sobeczko, Dziekan Wydziału Teologicznego                w latach 1995-2002,  Uniwersytet Opolski
ks. dr Albert Glaeser, Wydział Teologiczny, Uniwersytet Opolski
ks. Wolfgang Globisch, Duszpasterz Mniejszości Narodowych i Etnicznych Diecezji Opolskiej w latach 1990-2010

18.00    Kolacja

19.30 Program wieczorny


Sobota, 2 października 2010r. – Mniejszość Niemiecka


Moderacja: Till Scholtz-Knobloch, Redaktor Naczelny, „Tygodnik Śląski” / „Schlesisches Wochenblatt”   

9.00 – 9.45    „Znaczenie traktatów polsko-niemieckich z 1990 i 1991 roku dla Śląska”
prof. dr hab. Ryszard Karczmarek, Kierownik Zakładu Historii Śląska, Uniwersytet Śląski

9.45 – 10.30      „Pomiędzy dwoma światami. Grupa polskojęzyczna w Niemczech”
Sebastian Nagel, autor analizy na zlecenie Instytutu Stosunków Zagranicznych          z 2009r., historyk, znawca dziejów Europy wschodniej

10.30 – 11.00    Przerwa kawowa

11.00 – 11.45    „Znaczenie traktatów polsko-niemieckich dla regulacji praw mniejszości niemieckiej w Polsce i grupy polskojęzycznej w Niemczech”
dr Christoph Bergner, Pełnomocnik Rządu Niemieckiego ds. mniejszości
narodowych i wysiedleńców

11.45 – 12.30    „5 lat praktyki Ustawy o mniejszościach Narodowych i Etnicznych oraz              o języku regionalnym z dnia 6 stycznia 2005 roku”
Tomasz Siemoniak, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych                 i Administracji, minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych

12.30 – 13.00     Dyskusja

13.00 – 14.00 Przerwa obiadowa

14.00 – 14.45    „Rola społeczno-polityczna i status Polaków w Niemczech”
dr Marek Prawda, Ambasador Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Federalnej Niemiec, Berlin


14.45 – 15.30    „Dobre praktyki i martwe zapisy – ustawa o mniejszościach w europejskim porównaniu”
prof. dr hab. Grzegorz Janusz, Dziekan Wydziału Politologii, Uniwersytet im. Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie

15.30 – 16.15 „Aktualne wyzwania dla Mniejszości Niemieckiej w Polsce”
Bernard Gaida, Prezydent Zarządu Towarzystwa Społeczno- Kulturalnego Niemców na Śląsku Opolskim


16.15 – 17.45    Dyskusja panelowa nt.: „Mniejszość Niemiecka na Górnym Śląsku – pomost czy przeszkoda w stosunkach polsko-niemieckich”


Moderacja: Rafał Bartek, Dyrektor Generalny, Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej

Tomasz Siemoniak, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji, minister właściwy do spraw wyznań religijnych oraz mniejszości narodowych i etnicznych
dr Marek Prawda, Ambasador Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Federalnej Niemiec, Berlin
prof. dr hab. Grzegorz Janusz, Dziekan Wydziału Politologii, Uniwersytet im. Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie
prof. dr hab. Ryszard Kaczmarek Kierownik Zakładu Historii Śląska, Uniwersytet Śląski
Norbert Rasch, Przewodniczący Zarządu Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców na Śląsku Opolskim

18.00    Kolacja

19.30 Program wieczorny

Niedziela, 3 października 2010r. – Zakończenie XV Seminarium Śląskiego, zwiedzanie Góry    
św. Anny

9.00    Msza św. w języku niemieckim w Kaplicy św. Jacka w Sanktuarium w Kamieniu Śląskim

10.30 Zbiórka, wyjazd na Górę św. Anny

11.15 Zwiedzanie Góry św. Anny z przewodnikiem

13.30 Powrót do Kamienia Śląskiego

14.15        Obiad, Sebastianem Silesiacum, Kamień Śląski

Projekt współfinansowany ze środków zwrotnych Fundacji Rozwoju Śląska oraz Wspierania Inicjatyw Lokalnych, pochodzących
z wcześniejszych dotacji Rządu Republiki Federalnej Niemiec

15. Schlesienseminar

z. Th.: „Deutsch-polnische Verträge aus den Jahren 1990 und 1991 und deren Konsequenzen für Schlesien“

(Stand vom 29. Juni 2010)

Mittwoch, den 29. September 2010 - Geschichte

Moderation: Dr. Rafał Riedel, Institut für Politologie, Universität Oppeln

9.00        Eröffnung des 15. Schlesienseminars, Begrüßung der eingeladenen Gäste
und Teilnehmer   

Pfarrer Dr. Andrzej Czaja, Bischof der Diözese Oppeln (angefragt)
Józef Sebesta, Marschall der Woiwodschaft Oppeln (angefragt)
Marek Łapiński, Marschall der Woiwodschaft Niederschlesien
Bogusław Śmigielski, Marschall der Woiwodschaft Schlesien (angefragt)
Bernard Brasack, Generalkonsul der Bundesrepublik Deutschland, Breslau
Ryszard Galla, Sejmabgeordneter, Präsident des Vorstandes des Hauses
der Deutsch-Polnischen Zusammenarbeit
Bernard Gaida, Präsident des Vorstandes des Verbandes der deutschen sozial-kulturellen Gesellschaften in Polen

9.45-10.30  Wie ist das Bild der Deutschen in Polen und der Polen in Deutschland?
Prof. Dr. Klaus Ziemer, Direktor des Deutschen Historischen Instituts Warschau
von 1998 bis 2008

10.30–11.15    Beschlüsse der Konferenz in Jalta und Potsdam und deren Konsequenzen für die deutsch-polnischen Beziehungen, mit besonderer Berücksichtigung Schlesiens im Zeitraum von 1945-1990
Prof. Dr. Piotr Madajczyk, Institut für Politische Studien der Polnischen Akademie der Wissenschaften, Warschau

11.15-11.45 Kaffeepause


Das Projekt wird aus den Rückflussmitteln der Stiftung Schlesiens und Förderung lokaler Initiativen, die von früheren Zuschüssen der Regierung der Bundesrepublik Deutschland stammen, mitfinanziert

11.45-12.30    Die deutsch-polnischen Verträge aus den Jahren 1990 und 1991 und deren Bedeutung für Polen
Prof. Dr. Jerzy Sułek, primärer Verhandlungsführer bei den deutsch-polnischen Verträgen, Warschau

12.30-13.00    Diskussion

13.00-14.00    Mittagspause


14.00-14.45    Die deutsch-polnischen Verträge aus den Jahren 1990 und 1991 und deren Bedeutung für Deutschland

Prof. Dr. Karl-Heinz Hornhues, Bundestagsabgeordneter in den Jahren 1972-2002,  Stellv. Vorsitzender der CDU/CSU für Außenpolitik in den Jahren 1989-1994, Vorsitzender des Auswärtigen Ausschusses in den Jahren 1994-1998

14.45-16.15    Plenumsdiskussion: Oberschlesien und sein deutsches Erbe – Bedeutung und Rolle in den deutsch-polnischen Beziehungen

Moderation: Rafał Bartek, Geschäftsführer des Hauses der Deutsch-Polnischen Zusammenarbeit

Prof. Dr. Karl-Heinz Hornhues, Bundestagsabgeordneter in den Jahren 1972-2002,  Stellv. Vorsitzender der CDU/CSU für Außenpolitik in den Jahren 1989-1994, Vorsitzender des Auswärtigen Ausschusses in den Jahren 1994-1998
Prof. Dr. Jerzy Sułek, primärer Verhandlungsführer bei den deutsch-polnischen Verträgen, Warschau
Prof. Dr. Klaus Ziemer, Direktor des Deutschen Historischen Instituts Warschau in den Jahren 1998-2008
Bernard Gaida, Präsident des Vorstandes des Verbandes der deutschen sozial-kulturellen Gesellschaften in Polen

18.00    Abendessen
19.30     Abendprogramm

Donnerstag, den 30. September – Kultur und Medien

Moderation: Dr. Aleksandra Trzcielińska-Polus, Politologisches Institut, Universität Oppeln   

9.00-9.45   Darstellung  der deutsch-polnischen Beziehungen in den schlesischen                Medien  – von den 90er Jahren bis zur Gegenwart
Prof. Dr. Bogusław Nierenberg, Institut für Politologie, Universität Oppeln


Das Projekt wird aus den Rückflussmitteln der Stiftung Schlesiens und Förderung lokaler Initiativen, die von früheren Zuschüssen der Regierung der Bundesrepublik Deutschland stammen, mitfinanziert

9.45–10.30    Die Geschichte der deutsch-polnischen Beziehungen nach 1945 mit besonderer Berücksichtigung  Schlesiens
Prof. Dr. Krzysztof Ruchniewicz, Direktor des Willy Brandt Zentrums für Deutschland- und Europastudien der Universität Breslau

10.30-10.45 Diskussion

10.45-11.00    Kaffeepause

11.00-11.45    Die deutsche Kultur in Schlesien nach den Jahren 1945 und 1989. Bewertung der Realisation der Beschlüsse  der deutsch-polnischen Verträge im Kulturbereich in Schlesien
Dr. Rudolf Urban, Leiter des Rundfunkssenders, Produktionsgesellschaft „Pro Futura”

11.45-12.30    Welche Rolle spielt die Geschichte Schlesiens in der Gestaltung der gegenwärtigen deutsch-polnischen Beziehungen
Reinhold Vetter, Publizist, ehemaliger Korrespondent des „Handelblattes”, Warschau/Berlin

12.30-14.00    Mittagspause

14.00-14.45    Kulturelle Vielfalt als Chance für die regionale Entwicklung –                              Das geschichtliche Erbe und die Gegenwart als ergänzendes Element
Prof. Dr. Jan Harasimowicz,  Direktor, Museum der Universität Breslau

14.45-16.15    Podiumsdiskussion:    Wie hat sich die Wahrnehmung der deutsch-polnischen Beziehungen bei den Empfängern beider Grenzseiten im Laufe der letzten Jahren geändert?

Moderation: Dawid Smolorz, Autor von Projekten aus dem Bereich der Regionalgeschichte

Prof. Dr. Krzysztof Ruchniewicz, Direktor des Willy Brandt Zentrums für Deutschland- und Europastudien der Universität Breslau
Prof. Dr. Jan Harasimowicz,  Direktor, Museum der Universität Breslau
Jan Rzymełka, Sejmabgeordneter, Kattowitz (angefragt)
Reinhold Vetter, Publizist, ehemaliger Korrespondent des „Handelblattes”, Warschau/Berlin
Teresa Kudyba, Päsident des Vorstandes, „Radio Opole“

18.00    Abendessen

19.30 Abendprogramm

Freitag, den 1. Oktober, 2010 – Kirche

Moderation: Pfarrer Dr. Marcin Worbs, Theologische Fakultät, Universität Oppeln

9.00-9.45    Die Kirche in Schlesien als Ort der politischen Autonomie und Konstruktion gesellschaftlicher Beziehungen
Pfarrer Jan Wieczorek, Bischof der Diözese Gleiwitz

9.45-10.30    Erhaltung und Pflege des europäischen Erbes - Kulturgüter als Zeuge der geschichtlichen und kulturellen Tradition
Pfarrer Dr. Albert Glaeser, Theologische Fakultät, Universität Oppeln

10.30-11.15    Diskussion

11.15-11.30    Kaffeepause

11.30-12.15    Die Versöhnung in Kreisau – erzwungenes Zeichen oder Symbol der Versöhnung?
Pfarrer Prof. Dr. Helmut Sobeczko, Dekan der Theologischen Fakultät der Universität Oppeln in den Jahren 1995-2002  

12.15-13.00    Versöhnungsfördernde Rolle der Seelsorge der nationalen Minderheiten
Pfarrer Wolfgang Globisch, Seelsorger der nationalen Minderheiten der Diözese Oppeln in den Jahren 1990-2010

13.00-14.00 Mittagspause

14.45-16.30    Podiumsdiskussion: Die Rolle der Kirche in der deutsch-polnischen Versöhnung in Schlesien nach dem Jahr 1989
Pfarrer Jan Wieczorek, Bischof der Diözese Gleiwitz
Pfarrer Prof. Dr. Helmut Sobeczko, Dekan der Theologischen Fakultät der Universität Oppeln in den Jahren 1995-2002
Pfarrer Dr. Albert Glaeser, Theologische Fakultät, Universität Oppeln
Pfarrer Wolfgang Globisch, Seelsorger der nationalen Minderheiten der Diözese Oppeln in den Jahren 1990-2010

18.00    Abendessen

19.30    Abendprogramm

Samstag, den 2. Oktober 2010 – Deutsche Minderheit

Moderation:    Till Scholtz–Knobloch, Chefredakteur, „Schlesisches Wochenblatt“

9.00-9.45    Die Bedeutung der deutsch-polnischen Verträge aus den Jahren 1990 und 1991 für Schlesien
Prof. Dr. Ryszard Karczmarek, Leiter der Abteilung für Geschichte Schlesiens, Universität Schlesien

9.45-10.30    Zwischen zwei Welten. Die Polnischsprachige Gruppe in Deutschland.
Sebastian Nagel, Autor der Analyse für das Institut für Auslandsbeziehungen im Jahr 2009, Historiker,  Osteuropa-Experte  

10.30-11.00    Kaffeepause

11.00-11.45    Die Bedeutung der deutsch-polnischen Verträge für die Regelung der Rechte der deutschen Minderheit in Polen und der polnischsprechenden Bürger in Deutschland
Dr. Christoph Bergner, Beauftragter der Bundesregierung für Aussiedlerfragen und nationale Minderheiten

11.45-12.30    5 Jahre Anwendung des Gesetzes zum Schutz der nationalen und ethnischen Minderheiten sowie der regionalen Sprache vom 6. Januar 2005
Tomasz Siemoniak, Staatssekretär des polnischen Innenministeriums, Minister für Angelegenheiten des religiösen Bekenntnisses, sowie  der nationalen und ethnischen Minderheiten

12.30-13.00    Diskussion

13.00–14.00    Mittagspause

14.00–14.45    Die Rollen der polnischstämmigen Bürger in Deutschland
Dr. Marek Prawda, Botschafter der Republik Polen in der Bundesrepublik Deutschland, Berlin

14.45-15.30    Wirkliche Reformen oder leere Versprechungen? – Das Gesetz über Minderheiten im europäischen Vergleich
Prof. Dr. Grzegorz Janusz, Dekan der Abteilung für Politologie, Maria-Curie-Sklodowska-Universität, Lublin

15.30-16.15    Aktuelle Herausforderungen für die deutsche Minderheit in Polen
Bernard Gaida, Präsident des Vorstandes des Verbandes der deutschen sozial-kulturellen Gesellschaften in Polen

16.15-17.45    Podiumsdiskussion: Die deutsche Minderheit in Oberschlesien – Brücke oder Hindernis in den deutsch-polnischen Beziehungen

Moderation: Rafał Bartek, Geschäftsführer des Hauses der Deutsch-Polnischen Zusammenarbeit

Tomasz Siemoniak, Staatssekretär des Innenministeriums, Minister für Angelegenheiten des religiöses Bekenntnisses  und der nationalen und ethnischen Minderheiten  
Dr. Marek Prawda, Botschafter der Republik Polen in der Bundesrepublik Deutschland, Berlin
Prof. Dr. Grzegorz Janusz, Dekan der Abteilung für Politologie, Maria-Curie-Sklodowska-Universität, Lublin
Prof. Dr. Ryszard Karczmarek, Leiter der Abteilung für Geschichte Schlesien, Universität Schlesien
Norbert Rasch, Vorsitzender der Sozial-Kulturellen Gesellschaft der Deutschen im Oppelner Schlesien


Sonntag, den 3. Oktober 2010 – Abschluss des 15. Schlesienseminars, Besichtigung des St. Annaberg

9.00     Heilige Messe in der deutschen Sprache, St.  Hyazinth Kapelle in Groß Stein
10.30     Abfahrt nach St. Annaberg
11.15    Besichtigung des Annabergs
13.30    Rückfahrt nach Groß Stein
14.15    Mittagessen, Sebastianuem Silesiacum, Groß Stein

Das Projekt wird aus den Rückflussmitteln der Stiftung Schlesiens und Förderung lokaler Initiativen, die von früheren Zuschüssen der Regierung der Bundesrepublik Deutschland stammen, mitfinanziert