Im 19. Jahrhundert war den Frauen der Zugang zu Kunstakademien verwehrt. Doch Getrud Staats, die Tochter eines wohlhabenden Breslauer Kaufmanns, hatte das Glück, dass ihr Vater ihr großes Talent fördern konnte. Deswegen konnte die später als bekannteste schlesische Landschaftsmalerin sich schon in jungen Jahren auf ihre große Leidenschaft konzentrieren.

 

 

Gertrud Staats
Foto: http://jbc.jelenia-gora.pl

 

 

Polska wersja poniżej

 

Getrud Staats kam am 21. Februar 1859 zur Welt. Mit ihren vier Schwestern wuchs sie in Neudorf-Kommende in einem großen Haus auf, das ihr Vater drei Jahre vor ihrer Geburt gebaut hat. Erst nach der Eingemeindung hieß die Adresse der Staats dann Kaiser-Wilhelm-Straße 22 (heute ist es ul. Powstańców). Ihren ersten Unterricht erhielt die angehende Künstlerin bei der Malerin Caroline Fahlbusch. Später nahm sie Unterricht bei Hermann Bayer und anschließend bei dem Landschaftsmaler Adolf Dressler (ca. ab 1878). Dressler leitet damals an dem frisch gegründeten Schlesischen Museum der bildenden Künste das Meisteratelier für Landschaftsmalerei. Er hatte einen großen Einfluss auf die Malerei von Staats, nahm sie oft zum Malen ins Riesengebirge mit. Dressler starb 1881. Doch Getrud Staats blieb der Landschaftsmalerei treu. Sie zog nach Berlin, wo sie Unterricht bei dem Landschaftsmaler Hans Fredrik Gude und dem Impressionisten Franz Skarbina nahm.

 

 

 

 

Wachsende Popularität

1883 kehrte Gertrud Staats nach Breslau zurück. Sie bildete sich unermüdlich weiter, diesmal bei Carl Coven Schirm, Dresslers Nachfolger in Breslau. Zum ersten Mal stellte sie ihre Arbeiten 1881 aus. Sie beteiligte sich an einer Ausstellung der Königlichen Akademie der Künste in Berlin. In Breslau stellte sie ihre Werke zuerst 1884 in der Galerie Lichtenberg vor. Im gleichen Jahr gab es schon eine Ausstellung ihrer Werke in Dresden. Später kann man ihre Bilder auch in Beuthen und Hirschberg sehen. Sie wurde aber auch in Wien, Hamburg, München und Danzig ausgestellt.1891 bekam Gertrud Staats eine Bronzemedaille auf einer Ausstellung in London und dann auch eine Medaille in Chicago. 1902 gründete sie die Vereinigung Schlesischer Künstlerinnen, dessen Vorsitz sie auch übernimmt.

 

 

 

Verschollen, aber nicht vergessen

Sie reist sehr viel, vor allem in der niederschlesischen Provinz. Sie kehrt oft in ihr geliebtes Riesengebirge, aber auch ins Glatzer Land, nach Fürstenstein, Waldenburg, ins Eulengebirge zurück. Ihr Stil entwickelt sich weiter. Nach stimmungshafter, realistischer Landschaftsmalerei kommen Impulse der Freilichtmalerei, des Impressionismus auf. Getrud Staats stirbt an Brustkrebs am 21. Juni 1938 in Breslau. Die meisten ihrer Arbeiten sind im Zweiten Weltkrieg verschollen. Einige kann man allerdings noch im Nationalen Museum in Breslau, in Warschau, in Görlitz und Königswinter bewundern.

 

Anna Durecka

 

 

 

Malarka Gertrud Staats

Mistrzyni pejzażu

W XIX wieku kobiety nie miały możliwości studiowania w akademiach sztuk pięknych. Jednak Gertrud Staats, córka zamożnego kupca z Wrocławia, miała to szczęście, że ojciec mógł wspierać rozwój jej ogromnego talentu, co sprawiło, że ta najznamienitsza później śląska malarka pejzażowa już w młodych latach mogła skupić się na swojej wielkiej pasji.

 

Eines der bekanntesten Bilder von Gertrud Staats: „Malarka“
Foto: Nationalmuseum in Breslau

 

 

Gertrud Staats przyszła na świat 21 lutego 1859 roku. Wraz z czterema siostrami wychowywała się w Nowej Wsi Komandorskiej (Neudorf-Kommende) w dużym domu, który jej ojciec zbudował na trzy lata przed jej urodzeniem. Z chwilą włączenia miejscowości do Wrocławia dom rodziny Staatsów otrzymał adres Kaiser-Wilhelm-Straße 22 (obecnie jest to ul. Powstańców). Pierwsze lekcje przyszła artystka pobierała u malarki Caroline Fahlbusch. Później uczyła się u Hermanna Bayera, a następnie u pejzażysty Adolfa Dresslera (mniej więcej od 1878 roku). W tym czasie Dressler kierował pracownią mistrzowską malarstwa pejzażowego w Śląskim Muzeum Sztuk Plastycznych. Miał on duży wpływ na malarstwo Gertrud Staats, często zabierał ją ze sobą w plener w Karkonosze. Dressler zmarł w 1881 roku, jednak Gertrud Staats pozostała wierna malarstwu pejzażowemu. Przeniosła się do Berlina, gdzie pobierała nauki u pejzażysty Hansa Fredrika Gudego i impresjonisty Franza Skarbiny.

 

 

Wzrost popularności

W 1883 roku Gertrud Staats powróciła do Wrocławia, gdzie niestrudzenie kontynuowała edukację, tym razem pod okiem Carla Covena Schirma, następcy Dresslera we Wrocławiu. Po raz pierwszy swoje prace wystawiła w 1881 roku, uczestnicząc w wystawie zorganizowanej przez Królewską Akademię Sztuk w Berlinie. We Wrocławiu prace swojego autorstwa wystawiła po raz pierwszy w 1884 roku w Galerii Lichtenberg. W tymże roku odbyła się ekspozycja jej dzieł w Dreźnie. Później jej obrazy będzie też można oglądać w Bytomiu i Jeleniej Górze. Miała też jednak wystawy w Wiedniu, Hamburgu, Monachium i Gdańsku. W 1891 roku Gertrud Staats otrzymała brązowy medal na wystawie w Londynie, a potem także medal w Chicago. W 1902 roku założyła Zrzeszenie Artystek Śląskich, którego została przewodniczącą.

 

 

Zaginione – nie zapomniane

Dużo podróżuje, głównie po dolnośląskiej prowincji, często powracając w ukochane Karkonosze, a także na ziemię kłodzką, do Książa, Wałbrzycha, w Góry Sowie. Jej styl rozwija się. Po nastrojowym, realistycznym malarstwie pejzażowym pojawiają się impulsy ze strony malarstwa plenerowego, impresjonizmu. Gertrud Staats umiera na raka piersi 21 czerwca 1938 roku we Wrocławiu. Większość jej prac zaginęła podczas II wojny światowej, jednak niektóre z nich można obecnie podziwiać w Muzeum Narodowym we Wrocławiu, w Warszawie oraz w Görlitz i Königswinter.

 

Anna Durecka