Wochenblatt – Gazeta Niemców w Rzeczypospolitej Polskiej

Wochenblatt – Gazeta Niemców w Rzeczypospolitej Polskiej

Tuesday, October 26, 2021

Schön und reich

Die märchenhafte Lebensgeschichte der Johanna von Schomberg-Godulla, geb. Gryzik, wurde bereits viele Male beschrieben. Da kann man schwerlich noch etwas Neues hinzufügen. Einen anderen Abschluss allerdings verlangt geradezu die Geschichte des Schlosses Koppitz, in dem Johanna die Herrin war. Einst eines der schönsten Schlösser Schlesiens, ist es heute ein Bild des Jammers.

 

 

Gibt es noch Hoffnung für das Schloss Koppitz? Es befindet sich mittlerweile in einem kläglichen Zustand.
Foto: Klaudia Walasek

 

 

 Wersja polska poniżej

 

 

Durch die Heirat mit Johanna Gryzik von Schomberg-Godulla, der einzigen Erbin eines reichen schlesischen Unternehmers, des „Zinkkönigs“ Karl Godulla, wurde Hans Ulrich Schaffgotsch zu einem der reichsten Menschen in Deutschland. „Im Auftrag der beiden wurde ein Traumschloss ganz nach ihren Vorstellungen und Wünschen zusammen mit einem wunderschönen Landschaftspark errichtet. Ironischerweise verzehrte im Jahr 1958, genau am hundertsten Hochzeitstag der beiden, ein Brand das prächtige Schloss, das sich seitdem in einem bedauerlichen Zustand befindet und immer mehr verfällt“, schreibt Gerhard Schiller unter www.zapomnianedziedzictwo.pl.

 

 

 

 

Malerisch und imposant

Die Schaffgotschs kauften Koppitz 1859 von Graf Theodor von Francken-Sierstorpff. Später fügten sie ihrem Vermögen noch Landgüter in Winzenberg, Eisenau, Sonnenberg, Kirchberg und Pinne sowie Waldparzellen in Grüben hinzu. Das neue Schloss soll Karl Johann Lüdecke entworfen haben, auch Architekt des Umbaus des Breslauer Stadttheaters, des heutigen Opernhauses. Aber ebenso Hans Ulrich selbst, der sich für Architektur und Kunst interessierte, hatte einen großen Einfluss auf das Erscheinungsbild des Schlosses. Die Monatszeitschrift „Schlesische Provinzialblätter“ aus dem Jahr 1869 berichtete über den Fortgang der Arbeiten, dass nun „ein malerisch geformter Baukörper mit zahlreichen Türmen, Erkern, Giebeln und Filialen“ entstanden sei, gekennzeichnet durch „reiche skulpturale und architektonische Details aus Sandstein und Ziegel“, dessen „Dächer ursprünglich mit Buntziegeln gedeckt waren“. Das Schloss war umringt von einem Wassergraben und einem großen Teich im westlichen Teil. Die Gebäude waren von einem beeindruckenden, 70 Hektar großen Landschaftspark umgeben. Im Park wurden ein chinesischer Pavillon im neugotischen Stil, ein Sibyllen-Tempel, zahlreiche Brücken und künstliche Ruinen errichtet.

 

 

 

 

Fabelhaftes Leben, trauriges Ende

„Bereits kurz nach dem Bau ihres fabelhaften Schlosses begann das Grafenpaar dort zahlreiche und üppige Feste zu organisieren, zu denen Prominente aus aller Welt eingeladen wurden. Die im Besitz der Schaffgotschs befindlichen Fabriken sowie Kohle- und Zinkbergwerke boten ihnen einen Platz in der ersten Reihe der oberschlesischen Industriemagnaten, zu denen auch die Familien Tiele-Winckler, Ballestrem, Hochberg und Henckel von Donnersmarck gehörten“, schreibt Gerhard Schiller.
Es ist gut, dass weder Hans noch Johanna miterlebt haben, was nach dem Krieg mit Koppitz passiert ist. Die Ausstattung des Schlosses fiel nun der Roten Armee (aber anscheinend auch den Bewohnern der Umgebung) zum Opfer. Nicht einmal die sterblichen Überreste der Schaffgotschs, deren Gräber geplündert wurden, blieben verschont.
Das Schloss befindet sich heute in privaten Händen. Leider ist es in einem beklagenswerten Zustand und eine Hoffnung auf eine Verbesserung der Situation ist nicht in Sicht.

 

 

Anna Durecka

 

Masz propozycje na kolejne artykuły na stronę www.zapomnianedziedzictwo.pl na temat zapomnianych miejsc z województw śląskiego, opolskiego i dolnośląskiego? Interesujesz się historią Śląska i chcesz nawiązać z nami współpracę? Napisz do nas e-maila: sandra.mazur@haus.pl.

„Zapomniane dziedzictwo” to projektu Domu Współpracy Polsko-Niemieckiej. Więcej na www.zapomnianedziedzictwo.pl

„Vergessenes Erbe” ist ein Projekt des Hauses der Deutsch-Polnischen Zusammenarbeit. Mehr dazu unter www.zapomnianedziedzictwo.pl/de

 

 

Kopice: Pałac śląskiego Kopciuszka

 

Piękni i bogaci

 

 

Historię Joanny von Schomberg-Godula z domu Gryzik – historię jak z bajki – opisano już wiele razy. Trudno dodać coś nowego do tej opowieści. Jednak aż prosi się o inne zakończenie historia zamku w Kopicach, którego Joanna była panią. Niegdyś jeden z najpiękniejszych pałaców na Śląsku, dziś obraz nędzy i rozpaczy.

 

 

 

Przez małżeństwo z Joanną Gryzik – jedyną dziedziczką bogatego śląskiego przedsiębiorcy, „króla cynku” Karola Goduli – Hans Ulrich Schaffgotsch został jednym z najbogatszych ludzi w Niemczech. „Właśnie z polecenia ich dwojga został wzniesiony wymarzony pałac, oparty w całości na ich wyobrażeniach i życzeniach, wraz ze wspaniałym parkiem krajobrazowym. W 1958 roku – jak na ironię dokładnie w setną rocznicę ślubu tych dwojga – pożar strawił wspaniały pałac, który od tamtej pory znajduje się w pożałowania godnym stanie, popadając coraz bardziej w ruinę” – pisze na stronie www.zapomnianedziedzictwo.pl Gerhard Schiller.

 

 

 

 

Malowniczy i imponujący

Schaffgotschowie Kopice kupili w 1859 roku od hrabiego Teodora von Francken-Sierstorpffa. Później dokupili do majątku jeszcze dobra w Więcmierzycach, Żelaznej, Krasnej Górze, Tłustorębach, Pniewiu oraz parcele leśne w Grabinie. Nowy pałac miał zaprojektować Karl Johann Lüdecke, autor przebudowy wrocławskiego teatru miejskiego, obecnej opery. Duży wpływ na wygląd pałacu miał jednak też sam Hans Ulrich, który interesował się architekturą i sztuką. Miesięcznik „Schlesische Provinzialblätter” z 1869 roku informował o postępach robót, że powstała „malowniczo ukształtowana bryła budynku z licznymi wieżami, wykuszami, szczytami i filiami”, która charakteryzuje się „bogatymi rzeźbiarskimi i architektonicznymi detalami z piaskowca i cegły” i której „dachy były pierwotnie pokryte kolorową dachówką”. Pałac był otoczony fosą z dużym stawem w zachodniej części. Zabudowania okalał imponujący park krajobrazowy o wielkości 70 hektarów. W parku postawiono pawilon chiński, neogotycki, świątynię Sybilli, powstały też liczne mostki i sztuczna ruina.

 

 

 

 

Bajeczne życie, smutny koniec

„Już wkrótce po wzniesieniu swego bajecznego pałacu hrabiowska para zaczęła w nim organizować liczne i wystawne przyjęcia, na które zapraszano znane osobistości z całego świata. Posiadane przez Schaffgotschów fabryki oraz kopalnie węgla i cynku zapewniały im miejsce w pierwszym rzędzie górnośląskich magnatów przemysłowych, do których zaliczały się m.in. również rodziny: Tiele-Winckler, Ballestrem, Hochberg oraz Henckel von Donnersmarck” – pisze Gerhard Schiller. Dobrze, że ani Hans, ani Joanna nie dożyli tego, co spotkało Kopice już po wojnie. Łupem Armii Czerwonej (ale podobno też okolicznych mieszkańców) padło wyposażenie zamku. Nie oszczędzono nawet pośmiertnych szczątków Schaffgotschów, których groby splądrowano.

 

 

Obecnie pałac znajduje się w prywatnych rękach. Niestety jest w opłakanym stanie, a nadziei na poprawę tej sytuacji nie widać.

 

 

 

Anna Durecka

 

 

Show More