Wochenblatt – Gazeta Niemców w Rzeczypospolitej Polskiej
Wochenblatt – Gazeta Niemców w Rzeczypospolitej Polskiej
Więcej nas wyjechało, niż zostało. Mało kto chciał tu zostać. Dlaczego ci, którzy chcieli wyjechać – nie dostawali pozwolenia, a tych, którzy nie chcieli – niekiedy wypychano na siłę? Polscy naukowcy dopiero niedawno zajęli się tym zagadnieniem. Lepiej późno niż wcale.
Jak kształtuje się tożsamość osób, które po 1945 roku znalazły się między Polską, RFN i NRD? Czy narodowość jest czymś, co można „zabrać ze sobą”, czy też nieustannie podlega negocjacjom? Jak pamięć o przeszłości – indywidualna i zbiorowa – wpływa na sposób, w jaki dziś opowiadamy o historii migracji i przesiedleń?
W Opolu, podczas Gali Młodzieżowej 2025, podsumowano udany rok działalności Związku Młodzieży Mniejszości Niemieckiej. Najważniejszymi punktami programu były filmowa niespodzianka, wręczenie wyróżnień oraz zwycięski projekt, którego mało kto się spodziewał. Świętowanie trwało później do białego rana.
Ten wpis jest dostępny tylko w następującym języku: Deutsch.
Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej zaprasza uczniów szkół ponadpodstawowych z województwa śląskiego i opolskiego do udziału w wyjątkowym konkursie filmowym poświęconym historii lokalnej i pamięci o wydarzeniach roku 1945.
Konkurs organizowany jest w ramach projektu Archiwum Historii Mówionej, którego celem jest dokumentowanie wspomnień, relacji i miejsc związanych z przeszłością regionu.
Z Małgorzatą Makowską, gliwiczanką, kulturoznawczynią, nauczycielką języka polskiego i menedżerką projektów w Domu Współpracy Polsko-Niemieckiej, rozmawia Andrea Polański o literackim obliczu Gliwic, śląskiej tożsamości oraz historii i kulturze regionu.
Od noblistów po zapomnianych rabinów – XXX Seminarium Śląskie w Kamieniu Śląskim i Opolu stworzyło pomost między przeszłością a przyszłością. Pod hasłem „soft power” Śląsk został na nowo odkryty jako kulturowy punkt odniesienia dla Europy.
7 listopada 2025 r. Dom Współpracy Polsko-Niemieckiej organizuje wykład poświęcony roli języka w dialogu kultur. Prof. dr hab. Helena Krasowska opowie, jak dwujęzyczność wpływa na poczucie przynależności i tożsamość, zwłaszcza w regionach, gdzie codziennie spotykają się różne kultury.
Program oddelegowania Instytutu Stosunków Kulturalnych z Zagranicą (ifa) wspiera organizacje mniejszości niemieckiej w Europie Wschodniej i Azji Środkowej, delegując menedżerów kultury i redaktorów. Dzięki swojej wiedzy i doświadczeniu nie tylko pomagają oni w realizacji projektów, ale także promują nowoczesny wizerunek Niemiec i Europy oraz wzmacniają rolę organizacji jako mediatorów kulturowych. Rozmawiamy z oddelegowanymi osobami o ich zadaniach, celach i motywacjach do tej międzykulturowej pracy. Z Johannesem Schmidtem, menedżerem kultury ifa w Domu Współpracy Niemiecko-Polskiej w Gliwicach, rozmawia Victoria Matuschek.
21 października w Kamieniu Śląskim w Sebastianeum Silesiacum odbędzie się spotkanie poświęcone książce „Ze ściśniętym sercem w noc. Dziennik górnośląskiego żołnierza Wielkiej Wojny”. Spotkanie moderować będzie Szymon Szwajger, a gościem specjalnym będzie Gerard Wons, świadek czasu. Wydarzenie odbywa się w ramach Archiwum Historii Mówionej, a wstęp jest wolny. Początek o 18.45.
Pamiętnik Alberta Adamskiego, opublikowany potem nakładem Domu Współpracy Polsko-Niemieckiej w wersji polskiej i niemieckiej w 2022 roku, został przekazany Dorocie i Gerardowi Wonsom przez zaprzyjaźnionego księdza Bernarda Joszkę, który otrzymał go od najmłodszego syna autora, księdza Józefa Adamskiego.
Jak podkreśla Gerard Wons, jego wyjątkowość tkwi w szczegółowym opisie doświadczeń zwykłego mieszkańca Górnego Śląska.
Dziennik powstał w trudnych warunkach wojennych i prowadzony był w języku niemieckim, w zeszycie pełnym drobnych liter zapisanych linijka po linijce. Jak podkreśla Gerard Wons, jego wyjątkowość tkwi w szczegółowym opisie doświadczeń zwykłego mieszkańca Górnego Śląska:
„To nie jest typowa książka historyczna – każdy wpis oddaje życie na froncie, emocje, strach i nadzieję. Adamski opisuje nie tylko bitwy, ale także codzienność żołnierza w Wielkiej Wojnie”.
Albert Adamski wyruszył na front 9 maja 1915 roku, a powrócił w 1918 roku ze zrujnowanym zdrowiem. Wspomina walki pod Verdun, w Serbii i na wzgórzu Loreto, a także ciężkie rany, które odniósł. Jego zapiski mają silny wydźwięk antywojenny – Gestapo wyrwało z zeszytu aż 80 stron.
Po wojnie Adamski wrócił do Kadłuba Wolnego, ożenił się, osiedlił w Łubnianach i poświęcił się kupiectwu, wychowując czworo dzieci. Zmarł w Łubnianach, gdzie został pochowany.
Spotkanie z Gerardem Wonsem pod tytułem „Ze ściśniętym sercem w noc. Świadectwa, które nie zgasły” pozwoli przybliżyć uczestnikom nie tylko losy Górnoślązanina w czasie Wielkiej Wojny, ale także unikatowe świadectwo codzienności i emocji zwykłego żołnierza, zachowane w tym dzienniku.
Książkę można nabyć w Domu Współpracy Polsko-Niemieckiej w Opolu.
